Ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία με υπαρξιακό υπόβαθρο
Για μένα, η θεραπευτική διαδικασία είναι το σημείο συνάντησης ανάμεσα στην κατανόηση του πώς γίναμε αυτό που είμαστε και στη δυνατότητα να επιλέξουμε πώς θέλουμε να υπάρξουμε από εδώ και πέρα.
Η υπαρξιακή προσέγγιση μού έδωσε έναν τρόπο να στέκομαι απέναντι στον άνθρωπο με σεβασμό στη μοναδικότητα και την υποκειμενικότητα της εμπειρίας του — με ανοιχτότητα στον τρόπο με τον οποίο υπάρχει και νοηματοδοτεί τη ζωή του. Ταυτόχρονα, αυτή η στάση με οδήγησε σταδιακά σε ένα βαθύτερο ερώτημα: όχι μόνο πώς είναι να ζει κανείς, αλλά και πώς έφτασε να βιώνει τον εαυτό του και τον κόσμο με αυτόν τον τρόπο.
Σε αυτό το σημείο, η ψυχοδυναμική σκέψη ήρθε να δώσει ένα επιπλέον επίπεδο κατανόησης. Από τον Freud και μετά, η ψυχοδυναμική θεώρηση μας υπενθυμίζει ότι ένα σημαντικό μέρος της ψυχικής ζωής βρίσκεται έξω από τη συνειδητή επίγνωση. Οι πρώιμες εμπειρίες και οι πρώτες σχέσεις με τους φροντιστές μας εγγράφονται βαθιά και λειτουργούν ως εσωτερικά πρότυπα για το πώς σχετιζόμαστε, πώς φοβόμαστε, πώς εμπιστευόμαστε και πώς αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.
Ωστόσο, τα πρώιμα αυτά βιώματα δεν καθορίζουν μοιραία το παρόν. Μπορούν να φωτιστούν, να κατανοηθούν και να αποκτήσουν νέο νόημα. Η αναπτυξιακή ματιά της ψυχοδυναμικής θεραπείας αναγνωρίζει το αποτύπωμα του παρελθόντος, χωρίς να αφαιρεί από τον άνθρωπο την ευθύνη και την δυνατότητα να μετακινηθεί από αυτό.
Στην ψυχοδυναμική θεραπεία δεν δουλεύουμε μόνο με αυτό που λέγεται, αλλά και με αυτό που αποφεύγεται — με τα συναισθήματα που δεν αντέχθηκαν τότε και συνεχίζουν να αποφεύγονται τώρα. Δουλεύουμε με τρόπους σχέσης που κάποτε προστάτεψαν, αλλά σήμερα περιορίζουν. Ο στόχος δεν είναι απλώς η ανακούφιση από το σύμπτωμα, αλλά η ανάπτυξη συναισθηματικής επίγνωσης, καθώς η ουσιαστική κατανόηση του εσωτερικού κόσμου είναι βασικός παράγοντας βαθιάς και διαρκούς αλλαγής.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η υπαρξιακή στάση και η ψυχοδυναμική πρακτική συναντιούνται ουσιαστικά. Η θεραπεία δεν αφορά μόνο το πώς διαμορφώθηκαν τα μοτίβα του παρελθόντος, αλλά και το πώς αυτά ενεργοποιούνται και αναπαράγονται στο παρόν — ιδίως μέσα στις σχέσεις.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία έχει η θεραπευτική σχέση. Από μια διαϋποκειμενική οπτική, η θεραπεία δεν είναι κάτι που «εφαρμόζεται» στον θεραπευόμενο, αλλά κάτι που συν-δημιουργείται μέσα στη συνάντηση δύο υποκειμένων. Ο τρόπος που σχετιζόμαστε στο εδώ-και-τώρα της θεραπείας γίνεται πεδίο κατανόησης και μετασχηματισμού παλιών σχεσιακών εμπειριών.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το άτομο καλείται όχι μόνο να κατανοήσει βαθύτερα τον εαυτό του, αλλά και να σταθεί διαφορετικά στο παρόν: με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στα δύσκολα συναισθήματα, με περισσότερη αυτοφροντίδα και ικανότητα αυτορρύθμισης, με λιγότερη αποφυγή και με άνοιγμα σε νέους τρόπους σχέσης και ζωής.
Για μένα, η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία με υπαρξιακό υπόβαθρο δεν είναι απλώς μια θεωρητική σύνθεση. Είναι μια στάση που συνδέει την κατανόηση του παρελθόντος με την ευθύνη του παρόντος, αναγνωρίζει τη σημασία της σχέσης ως κεντρικού θεραπευτικού παράγοντα και ανοίγει τον δρόμο για περισσότερη ελευθερία, νόημα και δυνατότητα επιλογής.